• ALTIN (TL/GR)
    971,24
    % -0,34
  • AMERIKAN DOLARI
    16,3480
    % -0,18
  • € EURO
    17,5494
    % 0,37
  • BIST 100
    %
  • BITCOIN/TL
    471757,452
    % -2,79
  • РУБ RUBLE
    0,2533
    % -8,38
  • ¥ YUAN
    2,4280
    % -0,78
  • £ POUND
    20,5815
    % 0,03

TL mevduatın kazananı yok

Şebnem TURHAN

Merkez Bankası Para Siyaseti Heyeti (PPK) toplantısında sürpriz bir şekilde 100 baz puanlık faiz indirimine gidilmesi ve siyaset faizinin yüzde 18’e çekilmesi yurtdaşın yatırım tercihlerini yine sorgulattı. Bu senenin başında sıkı para siyasetiyle yükselen politik faizine paralel bankacılık kesiminde de TL mevduat faizleri artmış 7.21 tl’ye kadar gerileyen dolar/TL ile vatandaş için mevduat faizi cazip bir yatırım aracı olma ihtimalini artırmıştı. Ayrıyeten hükümetin TL mevduat stopajında yapmış olduğu indirimler de bu doğrultuda takviye vermişti. Fakat mart ayından sonra yükselen dolar kuru ve geçen hafta bu yükselişi rekorlarla desteklemesi TL mevduatı tercih eden yatırımcıları zora soktu. Yatırımcı kadar TL mevduatta bankalar da faydalı sayılmaz. 1 yıl vadeli mevduatta yatırımcıların birçoklarının tercihi enflasyona endeksli ve enflasyon muhafazalı eserler oluyor. Çıplak 1 yıl vadeli faiz almak yerine vatandaşların korunmalı tercihleri bankaları yüzde 20’nin üstünde faiz ödemek mecburiyetinde bırakıyor.

Şayet bu senenin başında yatırımcı 100 000 TL’sini mevduat faizinde değerlendirmeye karar vermişse o günkü TL mevduat faiz oranı yüzde 17,50’den yararlandı. Net faiz geliri bu senenin sonunda 17 000 500 TL olacak. Vade sonu şimdi gelmediği için yatırımcı bu geliri elde etmeyi hak etmedi ancak cuma günü itibariyle tahakkuk eden faiz gelirini teorik olarak hesaplayabiliriz. Yıl sonuna kadar 365 gün vadeli açılmıştı hesap ancak 1 Ocak 2021’den 25 Eylül 2021’e 268 günlük faiz geliri kazanmış olduğunu düşünelim. Hesaplama yatırımcının 25 Eylül itibariyle 12 000 849 lira faiz gelirine hak kazandığını gösteriyor. Yani getiri oranı yüzde 12,85 seviyesinde.

TL vadeli yatırımcısı yüzde 6,40 ziyanda

Eylül ayı enflasyon verisi ekim başında açıklanacak. O sebeple yatırımcının gerçek getirisini hesaplamak için son tüketici enflasyonu verisi ağustosu kullanabiliriz. Yüzde 19,25’lik tüketici enflasyonu sonrasında yatırımcının gerçek faizi –yüzde 6,40 oluyor. Yani gerçek getiri elde edemediği üzere yatırımcı TL mevduatta kaldığı için şu anda ziyan etmiş durumda.

Yılsonu enflasyon beklentisine nazaran hesaplama yapıldığında bu senenin başında 100 000 lirasını 365 gün vadeli mevduata koyan yatırımcının yılsonunda yaklaşık yüzde 4 ziyan etme ihtimali bulunuyor. Yatırımcı 1 yıl vadeli yerine 1 ay vadeli 12 devirli mevduat hesabı açsa ve faiz gelirini de her ay sistemli olarak anaparasına ekleseydi hesaplamalar değişen faiz oranlarına nazaran tekrar yapılabilirdi. Lakin sonuç olarak 1 yıl vadeli mevduat hesabı açanlar enflasyon karşısında ziyanlı çıktılar.

Enflasyon muhafazalı eserlerde ziyan

Bankalar 1 seneden uzun süreli TL mevduatta enflasyona endeksli yahut enflasyon muhafazalı eserler öneriyor. Bankacılık kaynaklarının vermiş olduğu bilgiye nazaran uzun süreli TL mevduat yatırımı yapan yatırımcıların önemli ölçüde tercihi de enflasyon muhafazalı eserler oluyor. Bankalar enflasyon muhafazalı hesaplarda vade sonunda en aktüel TÜFE oranı artı bankanın belirlemiş olduğu ek oran üstünden faiz oranı hesaplayarak yatırımcıların enflasyon oranı üstünde getiri elde etmesini sağlıyor. Bu eserlerin de orta faiz ödemeleri alternatifleri bulunuyor böylece 3 yahut 6 ayda bir getiri elde edilebiliyor. Bu seçenek de bankaların hem TL mevduat faizi hem de siyaset faizi üstünde ödeme yapmalarına yol açıyor. Bankacılık kaynakları şu devirde en az yüzde 20 faiz verdiklerini ve bankaların enflasyon endeksli ve enflasyon muhafazalı mevduat eserlerinden ziyan ettiğini vurguladı.

TL mevduatın hissesi yüzde 46,8

Merkez Bankası haftalık para ve banka bilgilerine nazaran 17 Eylül ile biten haftada yurt içerisindende yerleşik gerçek şahısların döviz mevduatı 947 000 000 dolar azalarak 146 milyar 433 milyon dolara gerilerken, hukukî şahısların döviz mevduatı 122 milyon dolar artarak 90 milyar 864 milyon dolarla rekor kırdı. Yurtiçi yerleşik gerçek bireyler döviz satışına devam ederken, hükmî fertlerin döviz mevduatı dördüncü haftasında da rekor serisini sürdürdü. Yurtiçi yerleşik gerçek ve hukuksal şahısların toplam döviz mevduatı 17 Eylül ile biten haftada 824.7 000 000 dolar azalarak 237 milyar 297 000 000 dolar olarak gerçekleşti. 10 Eylül kapanışında 8,4655 olan TCMB dolar alış kuru, 17 Eylül tarihinde 8,4402 düzeyine geriledi. Böylece yurt içerisinde yerleşiklerin döviz mevduatının TL karşılığı, 13 milyar TL azalarak 2 trilyon 2,8 milyar TL oldu. Yurt içi yerleşiklerin TL mevduatı birebir periyotta 36.6 milyar TL artarak 1 trilyon 764 milyar TL olarak gerçekleşti. Böylelikle 10-17 Eylül haftasında yurt içerisindende yerleşik gerçek ve hukukî fertlerin toplam mevduatı içerisindeki döviz mevduat hissesi 0.7 puan azalarak yüzde 53,2 oldu. Toplam mevduatlar içerisindeki döviz hissesi 2014 yılı başındaki yüzde 33 seviyesinden seneler itibariyle artış göstererek 17 Eylül 2021 itibariyle yüzde 53,2’ye yükselmiş oldu.

Yabancılar pay senedinde yine alıcı

Merkez Bankası haftalık menkul değer istatistiklerine nazaran 10 Eylül haftasında pay senedinde satıcı olan yabancı yatırımcılar 17 Eylül haftasında tekrar alıma geçti. Bilgilere nazaran yurt dışı yerleşik yatırımcılar, gerçek olarak (fiyat ve kur tesirinden arındırılmış) 89 milyon dolar pay senedi alımı, 12.3 000 000 dolar Devlet İç Borçlanma Senedi satışı ve 1.5 000 000 dolar özel dal tahvili alımı yaptı. Ve geçen hafta yabancılar 4 haftanın akabinde birinci defa tahvilde satıcı oldular. Yılbaşından beri yabancı yatırımcılar toplam 1 milyar 250,3 000 000 dolarlık pay senedi satışı, 2 milyar 248,5 000 000 dolarlık DİBS alımı ve 61.6 000 000 dolar ÖST alımı yaptı. Yabancı yatırımcılar bu şekilde 2021’de toplam 1 milyar 59,8 000 000 dolarlık menkul değer alımı gerçekleştirdi. Bizim Menkul’un hesaplamalarına nazaran son 1 senelik mühlet zarfında yabancı yatırımcılar 79.3 000 000 dolarlık pay senedi, 3 milyar 378,4 000 000 dolarlık DİBS ve 26.4 000 000 dolar ÖST alımı gerçekleştirirken menkul değer sektörüne 3 milyar 484,1 000 000 dolar yabancı girişi oldu.

 

Eko.Rip