• ALTIN (TL/GR)
    974,80
    % 0,25
  • AMERIKAN DOLARI
    16,3580
    % 0,01
  • € EURO
    17,6090
    % 0,17
  • BIST 100
    %
  • BITCOIN/TL
    474473,476
    % -2,72
  • РУБ RUBLE
    0,2509
    % 0,04
  • ¥ YUAN
    2,4313
    % 0,08
  • £ POUND
    20,7179
    % 0,23
  • ALTIN (TL/GR)
    974,80
    % 0,25
  • $ DOLAR
    16,3580
    % 0,01
  • € EURO
    17,6090
    % 0,17
  • BIST 100
    %
  • BITCOIN
    474473,177
    % -2,72
  • РУБ RUBLE
    0,2509
    % 0,04
  • ¥ YUAN
    2,4313
    % 0,08
  • £ POUND
    20,7179
    % 0,23

Özel okullarda prestij, varlıklı aile çocuklarıyla ölçülmüyor

Onur OĞUZ / Hakan GÜLDAĞ / Vahap MUNYAR

Kültür Üniversitesi Mütevelli Heyeti Lideri Dr. Bahar Akıngüç Günver, “Gündem Özel” sorularımızı yanıtlarken, düzgün özel okulların eğitimde rekabeti tetiklediğini belirtti. Akıngüç Günver, “Bugün özel okullar için yalnızca varlıklı ailelerin çocuklarının okuduğu okul olmanın bir prestij göstergesi olmadığı herkes tarafından biliniyor. Uygun örnekler ortasında yer alan özel okullar birinci ve orta öğretimde fırsat eşitliği sağlamak için önemli uğraş sarf ediyor” dedi.

Kültür Üniversitesi Mütevelli Heyeti Lideri Dr. Bahar Akıngüç Günver’e sorularımız ve karşılıkları şöyle:

ÖZEL OKULLARDA FARKINDALIK GELİŞTİRDİ

● Babanız Fahamettin Akıngüç, Kültür Koleji’nin temelini 1960 yılında attı. Ailenizin eğitimde 61 yıllık bir geçmişi var. Kültür Koleji de özel okul işinde öncüler ortasında. Özel okullar vakitle yaygınlaştı. Özel okulların yaygınlaşması ülkemiz eğitim sistemine neler kattı? Özel okullar ilk-orta eğitimde “fırsat eşitliği”ne nasıl yansıdı? Uçurum daha mı fazla açıldı?

Türkiye’de özel okullar eğitimde yönetişim kavramının yaygınlaşmasını sağladı. Eğitimin hem duygusal hem de işletme biliminin unsurlarıyla yönetilebileceğini gösteren çok uygun örnekler doğdu. Güzel özel okul örnekleri ise eğitimde rekabeti tetikledi. Örneğin yabancı lisan eğitiminin değeri, bireyi yeteneklerine ve ilgi alanlarına nazaran yönlendiren rehberlik hizmetleri, öğrencinin potansiyelini açığa çıkarmayı hedefl eyen uygulamaların çıkış noktasında özel okulların ülkemiz ulusal eğitimine kattığı artılar göz arkası edilemez. Bununla birlikte eğitimcinin eğitimi konusunda özel okullar kapsamlarını çok genişletti ve bu muhtaçlığa dikkati çekti.

Fırsat eşitliğinin sağlanması özel okulların vakit içinde farkındalık geliştirdikleri bir öbür mevzudur. Öğrenci muvaffakiyetini desteklemek ve yüreklendirmek, âlâ öğrencileri okula kazandırmak, korumak her okul için bir prestij ögesidir. Bu noktada kolejler, tarihi boyunca, aşikâr öğrencileri desteklemişlerdir. Lakin fırsat eşitliğinin burs sistemiyle, kurumsal ve organize bir uğraşla gerçekleştirilmesi son 20 yıla yayılır. Düzgün örnekler ortasında yer alan özel okullar birinci ve ortaöğretimde fırsat eşitliğini sağlamak için önemli bir efor sarf ediyorlar. Bu uğraş sayesinde mümkün uçurumların eskiye nazaran daraldığını söylemek mümkün. Türkiye’de özel okullar için muvaffakiyet ve prestij kriteri değişti. Bugün yalnızca, varlıklı ailelerin çocuklarının okuduğu bir okul olmanın prestij göstergesi olmadığı herkes tarafından bilinen bir gerçek. Özel okulların hizmet verdikleri kentte ya da ülkede bilgi, iktisat temelli uçurumu, dijital eşitsizliği, cinsiyetlere yönelik müspet ayrıma verdikleri takviye bir prestij göstergesi.

MODELİMİZİ KURMAKTA AĞIR KALIYORUZ

● Kurucunuz, babanız Fahamettin Bey’le sohbetleriniz oluyordur. Babanızın 61 yıl öncesine baktığında, sizin işlerin içine girdiğiniz birinci periyotları dikkate aldığınızda ülkemizin eğitimi ne durumda? Geçmişe nazaran ne seviyede bir güzelleşme var? Aksayan istikametler, eksikler varsa nelerdir?

Fahamettin Beyefendiyle sohbetlerimizin ana konusu eğitim. Gelişmeyi ön plana alan bir perspektifimiz var. Biz ülke eğitimi için her vakit daha fazlasının yapılması gerektiğine inandık. Elbette aksayan taraflar var. Onursal Liderimiz ve kurucumuz İnş. Yük. Müh. Fahamettin Akıngüç her vakit özel okul idaresinin yalnızca bir finans işi değil bir gönül işi de olduğunu söyler.

Eğitimi gönül işiyle ele almak da değerli lakin temel sıkıntı bu alanda yönetişimin sağlanabilmesi. Ülkemizin eğitim sistemine baktığımızda yönetişimin bedelinin yeni yeni kavrandığını görüyoruz. Bununla birlikte eğitimin politize edilmesi süreçleri etkileyen bir öge olmuştur. Geçmişe nazaran güzelleşmenin en fazla okul öncesi eğitimde olduğunu görüyoruz. 20 yıl öncesine nazaran okul öncesi eğitim çok daha kapsamlı biçimde ele alınıyor. Gelişmemiz gereken istikametlerde ise bilhassa fen ve matematik alanında öğrencide yaratılan korku. Ders içerikleri ve uygulama sistemleri öğrencilerde bu başlıklarda önemli telaşlar yarattı. COVID’le birlikte de ilerledi. Son devirde öğrencilerin bilhassa matematikle ilgili ilgi ve bilgi seviyesinin geriye gittiğini gördük. Bunun yanı sıra şu anda duygusal ve toplumsal kayıplar var. Buradaki kayıpları telafi etmek çok değerli. Bu manada çok önemli bir telafi projesi yapılmalı. Eğitimin kalitesiyle ilgili daha bütüncül bir yaklaşımla eğitimin ideolojisini hakikat kurmak lazım.

Değişime ahenk da gelişmemiz gereken istikametlerden biri. Öğreten de değişiyor öğrenen de. Münasebetiyle geçmişe nazaran iyileştiğimiz alanlar da var tekrar geri kazanmamız gereken özellikler de. Örneğin 1954 yılında Köy Enstitülerinin kapanması, aramızdaki jenerasyon farkına karşın kurucumuzun da benim de halâ üzerinde konuştuğumuz ve tartıştığımız bir başlıktır. Köy Enstitüsüyle sırf fiziki olarak okul binaları kapanmadı. Kendine yeten, ömürle iç içe eğitim ideolojisinin ehemmiyetine dair bir zaman de kapandı. Geçmişe nazaran hâlâ güzelleşme çabası verdiğimiz bir alandır bu. Bugün dünyanın örnek aldığı, Finlandiya eğitim sisteminin tahminen de birinci örneğidir. Yereldir ve Türkiye Ulusal Eğitimin en aydınlık isimlerinden, bir Cumhuriyet aydını olan Hasan Ali Yücel’in emeği, vizyonu büyüktür. Eğitim sistemimizin aksayan tarafları ise tartışmalı bir bahis. Örneğin Kültür Koleji’nin geleneğinde eğitim sadece öğrenci için değildir. Biz öğretmeni de anne-babayı da etkin öğrenen kabul ederiz. Uzun yıllar hem öğretmenlerin hizmet içi eğitimleri hem de anne-baba okulları için özel bir efor sarf ettik. Bir öteki aksayan istikamet, entelektüel sermayenin bireye kazandırılması ki fotoğraf, müzik, vücut eğitimi üzere derslerde öğrencileri ne yazık ki halâ faal ve iştirakçi hale getiremiyoruz. Yabancı lisan halihazırda bir öbür aksayan tarafımız. Bunun yanı sıra gerek eğitim gerekse ölçme ve yerleştirmede çok fazla değişim yaşanıyor. Milletlerarası örnekleri transfer etmek düzgün olmakla birlikte ülkemizin gerçeklerini göz arkası ediyor, kendi modelimizi kurmakta ağır kalıyoruz. İyileştiğimiz alanlar var, bilhassa de öğretmen eğitiminde ve eğitim idaresinde epeyce ilerlediğimizi düşünüyorum. Öğretmen yetiştirme problemi 60 yıl öncesine nazaran çok daha ağır, uzmanlıklara ayrılarak, disiplinler ortası bir vizyonla yapılıyor ki bu geleceğin eğitim sistemi ismine umut verici.

ÖNYARGI KABUĞU KIRILMALI

● Organize Sanayi Bölgesi (OSB), fabrika çeşitlerimizde iş insanlarından sıkça, “Ara eleman bulamıyoruz” yakınmasını duyuyoruz. Türkiye, orta eleman sıkıntısını çözmek için neler yapmalı? Özel okullar bu bahiste bir rol üstlenebilir mi?

Vakıf üniversitelerinin rolü kıymetli, stajın gerçek planlanması ve istihdama dönüşmesi değerli. Ulusal ve milletlerarası çapta bu bahse tartı veriyoruz. Bu yakınmayı, işin eğitim tarafı olarak bizler de farklı bir kanaldan gençlerden, mezunlarımızdan ve mezun adaylarımızdan duyuyoruz. Ön lisans öğrencileri “ara eleman” kavramının Türkiye’de yeteri kadar anlaşılamadığını, kıymet görmediğini, iş arayış sürecindeki sancılarını paylaşıyorlar. İşe bu açıdan baktığımızda temel sorun üniversite ve sanayi işbirliğinin yeteri kadar sağlıklı olmamasından kaynaklanıyor. Evet, staj vb. saha tecrübelerini destekleyen protokoller yapılıyor, marka ders projeleriyle, alandan tecrübeli isimlerin iştirakiyle meslek yüksekokulu öğrencilerini buluşturuyoruz ancak temel sıkıntı önyargı. Orta eleman kavramına bakışı, orta elemanın kıymetini hem öğrenci hem de bölümün zihninde tekrar tanımlamalı, önyargı kabuğunu kırmalıyız. “Zaten iki yıllık mezun”, “İki yıllığa girebildi” üzere şimdi öğrenciliğin çok başında önyargıyla karşılanan ön lisans öğrencileri, mezuniyetleriyle birlikte orta eleman tarifine ait hakikat bilinen yanlışlarla uğraş vermeye başlıyorlar. Bu noktada ön lisans eğitiminin bedeline ait iş dünyasının da aşikâr bir farkındalık kazanması gerekiyor. Aksi takdirde yapılan protokoller kâğıt üzerinde, tecrübeler ise makul vadeli stajlardan öteye geçemiyor. Türkiye’nin kalkınmasında ön lisans eğitiminin pahasına ait farkındalığı geliştirecek tüm projelerde, imkanlarımızla varlık göstermeye hazırız.

Her eğitim kurumu ülke için hizmet ve pahadır

● Vakıf üniversiteleri ve hükümetin “her vilayette bir üniversite” gayesi ülkemizde sayıyı yükseltti. Üniversite sayısı 200’ün üstüne çıktı. Bu kadar üniversite Türkiye için fazla mıdır?

Sorun nicelik değil niteliktir. Ben, sofralarında eğitimin konuşulduğu bir ailede büyüdüm ve bir eğitimciyim. Ne kadar okul açılır ve eğitime ne kadar yatırım yapılırsa ülke için, gençlik için, içinde bulunduğu krizlerden çıkmaya çabalayan dünyayı ayağa kaldırmak için o kadar kıymetli. Bu kadar eğitim kurumuna gerek yok demek benim dünya görüşümle uyuşmaz. Eğitimin ideolojisini hakikat içselleştirmiş her eğitim kurumu, hangi kademede olursa olsun, ülke için bir hizmet ve kıymettir. Şayet, üniversitenin üniversal misyonu olan eğitim, araştırma ve toplumsal sorumluluk hizmetini sağlamak tarafındaki uğraş gerçekçiyse bu fakat artı bedeldir. Bu noktada vakıf üniversitelerinin ülke için kıymetli bir kaynak olduğunu söylemek yanlış olmaz. Özetle sıkıntı üniversite sayısındaki artış olmamalı, sıkıntı bu artışın karşılığını verebiliyor muyuz ya da nasıl verebiliriz, bunu sorgulamak gerek.

Üniversitenin olgunlaşması için gereken ülkü mühlet 10 yıldır

● Hükümet “her vilayette üniversite” adımını atarken, “Üniversite eğitiminde fırsat eşitliği” sağlama gayesiyle yola çıktı. Üniversitelerin her vilayette olması nitekim “fırsat eşitliği”ni sağlamaya dönük bir formül müdür?

Bu çok süratle gelişen bir atak oldu. Meğer bu çok güzel bir planlama gerektiren bir süreç. Bir üniversitenin açılışından sonra olgunlaşması için bir vakit gerekir ki bu mühlet ülkü olarak 10 yıldır. Her ile bir üniversitenin düzgün tarafları de oldu. Türkiye’de kendi vilayetinde, ilçesinde okul olmadığı için eğitimine başlayamayan ya da eğitim alamayan pek çok insan var. Eğitimin sırf büyük kentlerde konumlandığı devirlerde, devlet üniversitesi olduğu halde pek çok kişi toplumsal, kültürel, ekonomik nedenlerden ötürü ne kadar zeki ve başarılı olursa olsun çocuklarını gönderemezdi. Artık her vilayette bir üniversite var. Aranın yarattığı bariyer yıkıldıysa bu bir artı. Lakin ilin kalkınması, üniversitenin gerçek manasına ulaşması için elbette bina kâfi değil. Altyapıyı, insan kaynağını kurmak da lazım. O üniversiteyi kazanılabilir ve erişilebilir yer olarak öğrenci için cazip kılıyoruz. Lakin akademisyen için, araştırma yapacak, yayın yapacak bilim insanları için cazip kılabiliyor muyuz? Bu manada fırsat eşitliği sağlanıyor mu ya da daha fazla ne yapılabilir, burası tartışılmalı.

İşin anahtarı öğretmenler

● Üniversite mezunları ortasındaki işsizlik oranı yüzde 25 dolayında seyrediyor. Üniversite mezunlarının işsizlik oranının yüksek seviyede seyretmesini nasıl yorumlarsınız? Üniversiteler, hedefl enen altın bileziği mezunlarının bileğine takamıyor mu? Yanılgı nerede? Üniversitelerde mi, sistemde mi?

Eğitimi anaokulundan üniversiteye masaya yatırmak gerek. Bilhassa COVID sonrasını düşünmek, bütüncül bakış açısıyla, bütün yaklaşımlara eşit uzaklıkta duran bir eğitim sistemi planlamak gerek diye düşünüyorum. Bu işin anahtarı öğretmenlerdir, eğitim fakültelerini daha cazip hale getirmek, onları güzelleştirmek okulların kaidelerini daha yeterli hale getirmek için bir sistem kurmak gerekir. Üniversite yetkinlik geliştirme, akademik özgürlüğün olduğu yayın ve araştırma yapılan, karakter şekillendirici bir yerdir. Lakin iş garantisi öbür bir bahis. İşsizlik sayılarındaki yükselişi iş dünyasının değer bilmemesi ya da üniversitelerin nitelikli mezun vermemesi parantezine sıkıştırırsak, sonlanamaz bir döngüye gireriz. İşsizlik sistemsel bir meseledir. Burada kaliteyi tekrar gözden geçirip çeşitlilik ve kalite sağlanmalı. Tertibi, işbirliğini sağlamak ve itimat inşa etmek kıymetli. İtimat kazanmanın en kıymetli yolu, eğitimde hümanist kıymetlerle bilimin akılcılığı ve anayasa kıymetleriyle Atatürk’ün prensip ve ihtilallerini içselleştirerek bir eğitim atılımı yapılmalı. Üniversiteye girişi, meslek seçiminden itibaren tekrar gözden geçirmek gerek. Bir işte kendinizi geliştirmek için mecburiyetten öte o işi seviyor olmalısınız. Mezun kendi mesleğini nitekim severek ve isteyerek mi seçti? Onursal Liderimizin tabiriyle idarei maslahat ile meslek seçimi olmamalı. Öğrencinin kendine ait farkındalığını güçlendirecek bir temel eğitim çok kıymetli. Üniversiteye iş garantisi ile girmek zihniyeti de bir sorun. Burada hem aileleri hem bu vaadi neredeyse bir promosyon üzere telaff uz eden üniversite anlayışını da sorgulamalıyız. Bir işi buldunuz ve olmadı, bir öğrenciye kaç iş bulunabilir ya da yerleştirdiğiniz işte mezun memnun olmadı, sonrası nasıl çözümlenecek? İstihdam konusu, iş bulmaya, meslek sahibi olmaya, bir bedel üretmeye ait zihniyet ihtilali de gerektiriyor. Herkese yöneticiliği, bir anda yükselişi, çok kazanmayı, en yeterli olmayı vaat eden anlayış ve bu anlayışa geleceği teslim etmek formundaki yaklaşımı değiştirmeliyiz. Bireyler de iş ve eğitim kurumları da istihdam sorununda kendi hisselerine düşen eleştiriyi yapmalı. Gün sonunda sistem dediğimiz ve eleştirdiğimiz yapının bir modülü da biziz, zihniyetimiz. Bir parçayı değiştirmeden sistemi değiştiremeyiz.

Yüksek öğretimde kalite konusunda önemli dertliyim

● Vakıf üniversiteniz 1997’de kuruldu. Şu anda üniversitenin Mütevelli Heyeti Liderisiniz. Vakıf üniversiteleri konusunda sizin gözlemleriniz, tecrübeniz size ne anlatıyor? Vakıf üniversiteleri ülkemizde üniversite eğitimine nasıl bir tesir yaptı? Üniversite eğitiminde vakıf üniversiteleri ile birlikte kalite yükseldi mi?

Vakıf üniversitelerinin Türkiye’de yüksek öğretimin üzerindeki değerli bir yükü aldığı doğrudur. 2000’li yıllardan sonra da nicelik olarak önemli bir artış oldu. Bu noktada nitelik konusunda kalitenin arttığına dair dertlerim olduğunu söylemeliyim. Onursal Liderimizin da tanımıyla elbette bu iş gönül işidir lakin finans idaresini de göz gerisi edemeyiz. Ülkemizde vakıf üniversitelerinin tamamı eşit seviyede desteklenmelidir. Her kesimde uygun örnekler kadar gelişmesi gereken, işin ideolojisini içselleştirmeye muhtaçlığı olan yapılar da bulunur. Vakıf üniversitelerinin yükseköğretim kulvarına katılması gençlere, daha fazla seçenek yarattı. Bununla birlikte burslu eğitim öğrenci motivasyonuna ve teşviğine yeni bir soluk getirdi. Akademik eğitiminde yabancı lisanı önemseyenler için değerli alternatifl er sundu. Kesim ve yükseköğretim sinerjisi, vakıf üniversiteleriyle önemli ölçüde arttı ki bu ülke kalkınması için de çok kıymetli.

İş dünyası akademiden ‘bilimsel metod’ almalı

Network’ü artırmak gerek diye düşünüyorum. Büyük resme baktığımızda üniversite ve sanayi işbirliğinde daha alınması gereken uzun bir yol var. Tüm üniversitelerde bu tarafta düzgün niyetli bir uğraş var, istek var, teşebbüs var fakat bir yerde tıkanıyoruz. Sanırım bu iş dünyası ve akademinin gerçeklerinin farklı olmasından kaynaklanıyor. Bir aile işletmesi yöneticisi ve bir eğitimci olarak üniversite-sanayi işbirliğini çok önemsiyorum ve her iki taraf için de öğretici bir tecrübe olduğunu düşünüyorum. Akademi iş dünyasından çevikliği iş dünyası ise akademiden entellektüel sermayayi, bilimsel metodun bedellerini transfer edebilmeli. Daha tesirli bir işbirliği içim akademi ve endüstrinin anlaşılarını bütünleştirmeleri lazım. Birbirimizde ne bekliyoruz, sorunun bir işlirliği protokoller imzalanmalı. Staj mı, Ar-Ge’mi,? nitelikli iş gücü, danışmanlık mı? Üniversite-sanayi işbirliğinde istisnasız tüm protokoller birbirini tekrar ediyor, yeni bir anlayış yeni bir mutabakat şekli yeni bir akıl ve fikir seti üzerine çalışmaya muhtaçlık var. Şu anda ulusal ve milletlerarası seviyede çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarıyla temaslarımız var.

Eko.Rip