• ALTIN (TL/GR)
    950,08
    % 0,83
  • AMERIKAN DOLARI
    15,9390
    % 0,39
  • € EURO
    17,0550
    % 1,42
  • BIST 100
    %
  • BITCOIN/TL
    466439,655
    % -2,26
  • РУБ RUBLE
    0,2754
    % 4,29
  • ¥ YUAN
    2,3974
    % 0,91
  • £ POUND
    20,0676
    % 0,82

Murat Berk strateji notu: Raskolnikov’un rüyası

İçinden yahut dışından ‘‘Sayın Berk, tekrar entel dantel bir şeyler çiziktiriyor, ne vakit piyasa kısmına geleceğiz. Net konuş, net yaz’’ diyenler var ise, temelinde tam da o netlikteyiz. Gerçeği istiyoruz, gerçeği ver bizlere üzere şeyler duyunca aklıma nedense birkaç “iyi” adamdan biri olan Tom Cruise’ün ‘‘gerçeği istiyorum’’ demesi üzerine Jack Nicholson’un ‘‘gerçeği kaldıramazsın’’ diye bağırması geliyor.

Son bir iki haftadır oluşan piyasa türbülansını ve satış dalgasını düzgün kestirim ettik. Talihti, marifetti, gerisinde aşikâr bir metodoloji vardı, farklı mevzular. Buradan Nietzche’nin yanlış anlaşılan kritik cümlesine bağlayayım ve oradan tekrar risk alarak net anlatımla devam edeyim. Abartı gelebilir ve tahminen de nitekim öyledir ancak piyasalar son birkaç haftada uçuruma uzaktan şöyle bir göz attı. Neye benzediğinin çok az kısmını göz ucuyla gördüklerini sandı ve korktu.

küresel risk barometresi olarak almış olduğumuz S&P500 endeksi, 20 Eylül 2021 Çarşamba’ün en düşük düzeyinin de altını gördü. Lakin bildiğiniz üzere bu düşüşü de ayı piyasası başlangıcı yerine süreksiz bir düzeltme olarak gördük. Daha Önce bahsettiğimiz ve bizlere ikinci bir taban göreceğimizi düşündüren kaidelerin birçok, bu geçen haftaki düşüş ile yerine geldi. Piyasalarda küçük panik havası ve havlu atma gibisi gelişmeler vardı. Daha net olmak gerekirse QQQ ve SPYDER hacminde kıymetli artışlarla birlikte, volatilitelerde artış ve piyasa karamsarlığında artış gördük. Örneği̇n, AAII Ayı Konsensüsü, 2020 Mart’tan beri en yüksek artış olan Yüzde 40’a ulaştı. Buna benzeri bir çok örnek ve baktığımız bilgi var ancak uzatmayacağım.

Piyasa gelişmeleri de bu görüşler paralelinde olmaya devam ediyor. Rotasyon öngörümüzle birlikte döngüsellere ve bedel paylara dayanan relatif performanslarının güzelleştiğini görüyoruz. Bilhassa de ön plana çıkardığımız güç üzere geç döngüsellerde. Hakikaten çok çok tuhaf şeyler olmazsa döngüsellerde ve kıymetlerde rastgele bir yeni büyük kırılma beklemiyoruz. Hatta daha da fazla risk alarak şunu da tabir edelim: Sanmıyoruz lakin S&P 500’de 4300’ün altına bir düşüş görsek bile bu bizi endişeaaveirmeyecek. Üzerine basa basa vurguladığımız düşüşlerin bu bahsettiğimiz varlıklarda tabanlara yakın olduğumuz ve kıymetli düşüşlerin bunlarda alım fırsatı olduğu. Bizim piyasaların ise reflasyon ortamında geride kalmasını beklemeye devam ediyoruz. Yani genel prestiji ile piyasanın anketlere ve fiyatlamalara yansıyan karamsarlığını ve kaygıyı taşımıyoruz.

Bu kısa vade için yahut orta vade için. Orta vade ülke ve piyasaya nazaran çok değişebilecek bir kavram fakat yeniden net olalım: 2022 ikinci çeyrekten önce bir ekonomik kriz ve ayı piyasası olacağını sanmıyoruz. Sonrasını düşünen kaç kişi var emin değiliz lakin asıl sonrası kritik olacak. Bizim varsayımımız o vakit, ‘‘bu da nerden çıktı, kimse kestirim edemezdi esasen, inşallah her şey hoş olur, aman moral bozmayın, ağzımızın tadı bozulmasın’’ üzere şeyleri yeniden bol bol işiteceğiz. İngiltere Kraliçesi’nin ‘‘2008 krizini niçin kimse iddia edemedi?’’ diye sorduğu ve 1998, 2001 ve 2008 krizlerinin sebebini hala ikincil mevzulara ve semptomlara bağlayanların sayısı ve statülerini görmüş olduğumuz için maalesef bu noktada optimist olamıyoruz.

2021 için neden bu türlü düşündüğümüzü ileride daha detaylı aktarmaya çalışacağım lakin spoiler içeren kısa bir fragman arz edeyim: Uzay mekiğine binmek, Mars’ta koloni kurmak ve Yuval Harari üzere entelektüellerin dolmuşuna binip Rabler üzere olmak, insanların ‘upgrade’ edileceği üzere üretilen düşlerden uyanıp, bunun yerine gerçek hayata karışıp sokağı kokladığınızda hayaller ‘‘Transhümanist Ütopya’’, gerçekler ise ‘‘Brave New World kitabı ile Elysium’’ sinemasına hakikat bir yol.

Bizce genel prestiji ile olaylar, bilhassa de piyasa hareketleri ile alakalı düşünürken, birbirinden bağımsız üzere görünseler de ‘bariz olmayan ağlar var mı?’ diye düşünmemiz lazım. Emtialar ile alakalı düşünürken de artık şirazesinden çıkan büyük oranda insan yapıtı etraf felaketlerinin global ısınma ve tabiatın istikrarının bozulmasının yarattığı arz tarafındaki meseleleri da hesaba katmak gerekiyor. ESG’nin de içinin boşaltılmaya başlanması ve yüzeysellikten öze inmeyen “dostlar alışverişte görsün” tipi uğraşların da sonuç vermesi güç. Hatta kimi karbon emisyonu ile alakalı birtakım uygulamaların tam aksisi sonuçlar üretmiş olduğu de görülüyor.

Pamuk vadeli fiyatları, yurt dışında 9 seneın doruğunu gördü. Kanada’da yulaf üretiminin ekstrem hava şartları ve kuraklık nedeniyle yarı yarıya düşmesi ile vadelileri son yılların rekor düzeylerine geldi. Gübrelerden potash ve urea geçen seneye nazaran çok yükseldi. Çin’in sadece ego ve güç göstergesi nedeniyle inşa ettiği birtakım kent ve barajların yarattığı tahribat, yağmur döngüleri ile şiddetlenerek artıyor. Örneği̇n Hubei eyaletinde, tıpkı Dostoyevski’nin St Petersburg’u, bir güç sembolü olarak hydro güç santraller ve barajlar içeren megaler projeler bilim adamlarına nazaran ağır nüfuslu, tehdit altındaki hayvan ve bitki tiplerine konut sahipliği yapan ve jeolojik fay sınırlarının geçtiği bir bölgede inşa edilmesi bir felaket reçetesi.

Çin tarihini bilenler Çin devletlerinin, hanedanlıklarının her vakit iç karışıklık ile sonlandığını ve bunda kuraklık üzere doğal felaketlerin ve gelir dağılımı haksizliği kaynaklı toplumsal olayların aktif olduğunu da bilir. Sizce bizim üzere mevzuya nispeten ‘‘Fransız’’ların bildiğini Çin’in yöneticileri bilmiyor mu? Alınan son kararlar, size anlatıldığı üzere geçici/önemsiz ve sırf teknolojiye yönelik mi yoksa topyekûn bir pivot mu? Kimsenin konuşmadığı lakin herkesi etkileyecek bir dönüşüm mü? Pekala dünya iktisadının yeni petrolü sasenean yarı iletkenlerin açık orta en büyük üreticisi Tayvan’ı, Çin’in kendi haline bırakacağını mı düşünüyorsunuz? Yarı iletken üretiminin çok derecede su gerektirdiği ve Tayvan’ı önemli su düşüncelerinin beklediğini duymuş muydunuz?

Sadece emtia değil, arz zincirlerinin birden fazla geri gelmeyecek halde kırıldı. Maalesef kimsenin önemsemediği ve geç olana kadar görmezlikten geleceği, gerçekleştirdiği vakit da bir seferlik tali sebeplere bağlayacağı bu hususlar, hem enflasyonu yüksek tutacak hem de büyümeyi düşürecek ve sonuç stagflasyon olacak. Merkez bankaları para basabiliyor lakin gübre basamıyor. Yulaf üretmeyi öğrenmeleri de güç. Ivy League’de tarım dersi olduğunu da sanmıyorum. Ya faizleri artıracaklar ki bunun düşük bir ihtimal olduğunu öngörüyoruz yahut 2008’deki kriz boyutlarına ulaşıp sistematik iflaslar gelene kadar bir şey yapamayıp akabinde daha da sonsuz QE, MMT çizgisinde radikal önlemler alacaklar. FED’in son skandalları örneği bu tip devirler balon periyoduna güvenerek, ‘yenilen her çeşitlü nane’ ortaya çıkmaya başlayacak, kurumlara inanç azalacak ve 2009’dan beri yaşadığımız boğa piyasası bu türlü bitecek.

Muharrir: Murat Berk, Yapı Kredi Yatırım Baş Stratejist

Barclays payları tabandan toplama vakti diyor

Yükselen güç fiyatları gelişen ülke merkez bankalarının enflasyon sorununu artırıyor

IMF 2022’de enflasyonun düşeceğini öngördü lakin arz kaynaklı rizikolari de hatırlatarak

Eko.Rip