• ALTIN (TL/GR)
    972,32
    % 0,65
  • AMERIKAN DOLARI
    16,3462
    % 1,64
  • € EURO
    17,4486
    % 0,82
  • BIST 100
    %
  • BITCOIN/TL
    483263,563
    % 2,94
  • РУБ RUBLE
    0,2772
    % -2,22
  • ¥ YUAN
    2,4430
    % 1,13
  • £ POUND
    20,4804
    % 1,34
  • ALTIN (TL/GR)
    972,32
    % 0,65
  • $ DOLAR
    16,3462
    % 1,64
  • € EURO
    17,4486
    % 0,82
  • BIST 100
    %
  • BITCOIN
    483263,736
    % 2,94
  • РУБ RUBLE
    0,2772
    % -2,22
  • ¥ YUAN
    2,4430
    % 1,13
  • £ POUND
    20,4804
    % 1,34

Ayaklar suya değmeye başladı

Güldağ: Enflasyon ve para siyasetlerine yönelik beklentilerin fiyatlanmaya devam ettiği süreçte $ dolar 9 lirayı aşarak yeni tepe düzeylerde süreç görüyor. Merkez Bankası Lideri Kavcıoğlu, TL’nin paha kaybının sadece faiz indirimiyle ilgili olmadığını, bu tablonun tüm dünve ya yaşandığını söyledi

Sahiden de baktığımız vakit bir çok gelişen teknolojiyi ülke para ünitesinin $ dolar karşısında paha kaybettiğini görüyoruz. Başı ise Türk Lirası çekiyor. İstersen buradan başlayalım sohbetimize…

Ağaoğlu: Merkez Bankası’nın ‘bu hata benim değil, dünve yahut bu türlü oluyor’ telaffuzuna çok katılamıyorum. Paritede 1,1750 düzeyi kırılınca aşağı taraflı hareket $ dolar endeksini de üst çekti. En son bıraktığımda 94.30’lardaydı. $ Dolar endeksinde kritik bir düzey. Burayı haftalık kapanışlar bazında üst kıramadı. Kıracak olursa o vakit Merkez Bankası Lideri haklı olur. Lakin bugüne dek olan harekette bizlere dışarıdan tesir geldi demek biraz abartılı olur. 8,65 – 9 bölgesini dışarı bağlamak çok hakikat değil yani. Evechain bir ölçü tesiri var lakin Türkiye piyasaları, hele hele TL, bilhassa swap bölgesi açısından çok fazla yatırımcıyı çeken bir bölge değil. O Yüzde n dışarıdan bizlere gelecek tesirler hudutlu.

Güldağ: Fiyatlamalarda yükü tartışılır elbette ki, fakat sonuç olarak iç ve dış dinamiklerin tesiriyle güç kaybeden bir TL var. İtimadı nasıl tesis edeceğiz pekala bu süreçte?

Ağaoğlu: enflasyonda beklentilerin bozulması ve yeni faiz indirimlerinin de tesiriyle enflasyonun denetim altına alınamayacağı niyeti var. Ferdî yatırımcılar kendilerini koruyabilecekleri en inançlı liman olarak dövize geçiyor. Hatta ve hatta döviz faizleri düşmüşken. Yüzde 1 ve altında verilmekte $ dolar faizi, Euro’veya uzun vakittir verilmiyor. Artık hal böyleyken tekrar de $ dolar da kalmaya devam ediyor olmaları temelinde bir bildiri olmalı siyaset yapıcılarına. TL’ye inanç tesisi illa yüksek faiz ile mi sağlanacak dersen, hayır gerekmiyor lakin öbür faktörlerle birlikte makul, anlaşılır ve sahiden inanç duyulan bir enflasyon sayısına nazaran belirlenmiş bir siyaset faizi daha güçlü savunma aracı olurdu. O Yüzde n sırf dışarıdan bu türlü bir tesir geldi demek son derece kusurlu dedim.

Güldağ: Döviz tevdiat hesabında 3 milyar $ dolar civarında bir azalma var. Bunu daha önce de konuştuğumuz trade işine mi bağlayacağız? Esasen insanların bir kısmı bu düzeyde satmayı daha sonra ülkü gördüğü bir yerden tekrar almayı, kârını realize etmeyi mi tercih ediyor?

Ağaoğlu: O denli bir blok var. Kur yükseliyor, makule döndüğünde alan taraf var. Fakat daha yüksek faiz alabilmek ismine içine birtakım türev enstrümanlarının dahil edildiği mevduat tipleri de var. Buna çift para üniteli mevduat diyebiliriz. Siz bir opsiyon yazıyorsunuz, şayet muhakkak bir düzeyin üzerine çıkmazsa size opsiyon bedeli verilen primi faizinize veriyorlar. Olağan $ dolar ınıza yahut TL’nize daha yüksek faiz elde edebiliyorsunuz. Temelinde iki tane iş yapıyorsunuz, bir mevduat yapıyorsunuz bir tane de opsiyon satıyorsunuz.

Güldağ: Trade süreci ve mevduat faizlerinden bahsetmişken, faiz kararını bir defa daha sorayım. İddialarında bir değişiklik var mı; ne bekliyorsun Merkez Bankası’ndan?

Ağaoğlu: Faiz indirimi yapıldı ve bu işe başladıysanız ardını getirirsiniz diye konuştuk. İki toplantıda 50 baz puan yahut bir toplantıda 100 baz puan indirim sürpriz olmaz diye düşünüyorum. Bu işkenceyi daha fazla uzatmamak için birinci toplantıda 100 baz puan indirim de yapılabilir. Yahut kalmış aslında üç toplantı. Bu üç toplantının ikisinde 50’şer baz puan indirime gidilebilir. Zati şu an içinki kaygının kaynağı da bu türlü bir indirim beklentisi. Buna paralel de kur üst hakikat gidiyor.

Güldağ: Bir gözümüz de Fed’in ne vakit aksiyon alacağında… Varlık alımı yapan merkez bankaları da azaltım için tetikte. Fed Lider Yardımcısı Richard Clarida, tahvil alımlarının azaltması için gerekli olan şartların karşılandığını söyledi. Bir yandan da enflasyonun süreksiz olmayacağı söyleniyor. Bilhassa besin fiyatlarında tarımın önemli hasar görmesinden ötürü fiyatların kalıcı olabileceği söz edilmeye başlandı. Bir de Çin cephesi var. Çin üretimi azaltarak güya dünyaya enflasyon ihraç ediyor üzere bir hava yaşanıyor. Bunu şuurlu olarak yapıyor diye bir tez de sunuluyor.

Ağaoğlu: Ben bu komplo teorilerini hiç sevmedim. Çin’in bunu yapması için bir sebep yok. Çin çok daha kolay bir yerden, teknolojik gelişme olarak yapıyor. Yani 5G… 1,3 milyar insanı yüz tanıma ile izleyebilen bir teknolojiye sahip ve bununla birlikte toplumun kurallarını, iş yapış biçimlerini, davranış biçimlerini bile değiştiriyor. Kalkıp dünyaya enflasyon ihraç etmesi ile uğraşması için ben çok fazla bir sebep görmüyorum. Ayna yansıması daha yanlışsız bir argümandı. Çin üretim maliyetlerini kısarak başka rakiplerine karşı fiyat avantajıyla pazar hissesi kaparak olağan bir ticaret yapıyordu. Lakin bütün dünya düşen eser fiyatları ve Çin’den yapılan ithalatla defl asyon ithal ediyordu. Hiç kimse bu gözle bakmıyor olaya.

Güldağ: enflasyonun kalıcı ve geçiciliği konusundaki son tartışmaları nasıl yorumluyorsun?

Ağaoğlu: enflasyonun kalıcı olması ile alakalı savlarımın bir adedini destekleyen makale okudum. Bir noktası çok değerliydi: Çok üretelim, ucuz üretelim, çok satalım mantığıyla dünyayı mahvechaintik. Dünyanın kendi kaynağını, tabiatını kullanarak yaratmış olduğumuz bu maliyet önümüzdeki vakitte karşımıza fiyat artışları olarak çıkacak diyor. Ki ben de katılıyorum. Yeşil mutabakatla üretim maliyetlerinde ekstra artışlar olacak. Bu durum fiyatlarda belirli düzeylerin altına inmeyi zorlaştıracak yahut yeni maliyetler getirecek. Bu enflasyonun kalıcı olmasıyla ilgili kısım. Lakin benim kalıcılıkla ilgili söylediğim; bugün petrol fiyatları 85 $ dolar a çıktı, geçen sene 35 $ dolar dı. 70 $ dolar a yahut 50 $ dolar a, yakın vakitte inemeyecek. Gelirler artmadığı için de harcanabilir gelir sayısı düşecek.

Güldağ: Hepimizin muhatap olduğu sorun da bu değil mi esasen. Beşerler enflasyon karşısında gelir kaybına uğrayacakları için yoksulleşiyor.

Ağaoğlu: Bilhassa doğalgaz, petrol ve besin üzere üretimin en temeli olan mallardaki fiyat artışları birlikteinde o üretilen malların fiyatlarındaki artışı getiriyor. Ki kimileri eski stokla çalıştığı için tahminen şu an için hissetmiyor olabiliriz. Lakin önümüzdeki vakitte maliyetler işin içine gireceği için yeni enflasyonlar yahut artçıları gelecek. O Yüzde n de bir senede bitti gitti diyebileceğimiz bir enflasyon durumundan kelam etmiyoruz. Tahminen azalarak bu devam edecek lakin o dedikleri kadar kalıcı olmasını da ben fikrinde değilum. Başından Beri̇ bu tablonun piyasaları sakinleştirmek için söylenen bir masal olduğunu düşünen taraftaydım. Artık yavaş yavaş herkezin ayağı suya değmeye başladı galiba.

Güldağ: Bütçelerin beliraaveiği bir süreçte olduğumuzu söyledin. Yanlışsız, herkes birbirine soruyor, sizin bütçeniz ne, nasıl bakıyorsunuz diye. Mesela sene sonu parite iddianın nedir?

Ağaoğlu: Euro/ $ Dolar paritesinde 1,15 düzeyleri değerli. Şayet bu düzey aşağı kırılırsa 1,13’e kadar gidiyor. 1,11 düzeylerini görmüyorum; 1,1250-1,13 bu seneın sonu olur diye düşünüyorum. Fakat gelecek sene tekrar 1,1750 aşılırsa 1,21’lere kadar sarfiyat.

Güldağ: $ Dolar /TL açısından bakarsak…

Ağaoğlu: $ Dolar /TL tarafı biraz karışık doğrusunu istersen. Bir ölçü bu senedan önden yüklemeli bir kayıp var. Gelecek Sene bu kadar olmayacağını var iseyıyorum. Bütçeler açısından kabaca 2022 sene sonu kapanışı için 10-10,5 ortasında bir bant görüyorum. Çok majör politik yanılgılar yapılmadığı takdirde diye ekleyeyim. Bir başka var iseyımıma nazaran de bu durum erken seçim ihtimalinin olmadığı bir durum. Erken seçim olduğunda ben kurun yukardan çok aşağı istikametli bir risk taşıyacağını düşünüyorum.

“Pompaya yansımayan artırım, bütçe açığıyla ödenecek”

Türkiye’de bu hafta içinde enteresan bir gelişme yaşandı. Hem petrol fiyatının 85 $ dolar a gelmesi hem de kurun 9 TL’yi aşması petrol pompa fiyatlarında artırımı gerektiriyordu. Lakin devlet dedi ki, bu artırımı petrol pompa fiyatlarına yansıtmak istemiyorum, o Yüzde n de akaryakıt özel tüketim vergisi kısmını sıfırlıyorum.

Güldağ: Ancak daha önce de yapıyordu bunu.

Ağaoğlu: Evechain, eşel mobilde bunu yapıyordu lakin bu sefer sıfırladı. Bu sıfır demek, petrol üreticilerinin ve bu petrol işiyle uğraşanların teorik olarak artırım muhtaçlıkları ÖTV’den vazgeçmesiyle karşılanmış oluyor. Fakat devletin çok önemli bir vergi kaybı ortaya çıkıyor. Bu sefer de bütçe açığıyla uğraşıyor olacağız, yani biz onu bir biçimde ödeyeceğiz. Bunu niye söyledim… Bu ve gibisi yönaaveirilen ve yönetilen fiyatlardaki muhen temel problemleri şu an içinn kestirmek sıkıntı. Fakat benim gördüğüm kadarıyla, şu an için risk priminin ziyadesiyle fiyatlandığı ortam, önümüzdeki devir seçimle birlikte yavaş yavaş kendisini biraz daha emniyetli, öngörülebilir bir ortama bırakacak. O Yüzde n de bir erken seçim olması durumunda TL’nin paha kazanması ihtimalinin hiç göz gerisi edilmemesi, hatta bu ihtimalin de yüksek olduğunu düşünüyorum.

“23,23’ün kırılmasıyla hem gümüş hem altın toparlanır”

Güldağ: Petrol, altın ve gümüşteki hareket ve bundan sonraki fiyatlamalar için ne düşünüyorsun?

Ağaoğlu: Petrol 85 $ dolar a geldi, daha fazla çok zorlayacaklarını niyetinde değilum. Ki doğalgaz fiyatları da benzeri formda bir istikrara oturmaya başladı. Altın ve gümüş şaşırtan bir biçimde nerdeyse bütün enflasyon tartışmalarının ortasında paha kaybetti. Garip bir durum. Ya enflasyona inanılmıyor, manipülasyon ve spekülasyon sonucu ortaya çıktı. Yahut evechain birileri enflasyona inanacaksa orası da bedel kazanacak. Ben şu an için yavaş yavaş tabanları görülmüş toparlanacak üzere bir izlenim ediniyorum. Fakat gümüşte 23,23 $ dolar kırılırsa sonra hem gümüşte hem altında bir toparlanma olur diye söyleyebilirim.

Eko.Rip